Dijital Fotoğrafta Kaliteyi Belirleyen Unsurlar
Levent Kuğu - Tunca Rodoplu

Dijital kameraların çektiği fotoğrafların kalitesini etkileyen unsurlara kısaca değinirken, lens kusurları hakkında da kısa bilgiler veriyoruz.

Bu yazımızda, ülkemizde dijital fotoğraf çekenlerin veya çekmeyi düşünenlerin bir eksiğini daha tamamlamak adına, dijital fotoğrafta kaliteyi belirleyen unsurlar hakkında bilgi ve tecrübelerimizi sizlerle paylaşmaya karar verdik. Yazımızda dijital fotoğrafın kalitesi üzerinde fotoğraf makinelerinin ve sahip oldukları bileşenlerinin nasıl bir rol oynadığı üzerinde duracağız.
Bir dijital fotoğraf makinesi, çalışma prensiplerini göz önüne alırsak üç temel bileşenden oluşuyor. Bu bileşenler sırasıyla CCD, lens ve yazılım. İyi bir dijital kamera, bunların en etkin şekilde birleşmesiyle ortaya çıkar. Herhangi bir bileşinin kalitesi alınan sonuçları doğrudan etkilerken, meydana gelebilecek bir problem sonuçları kökten değiştirir.


Hangi bileşen fotoğrafta neyi değiştirir?
Işığı takip edelim... Objemizden yansıyan ışık lensimiz tarafından toplanarak fotoğraf düzlemindeki CCD’miz üzerine düşürülür. Bu arada lensin yapısı ve kalitesinden dolayı kaçınılmaz bazı bozulma ve kayıplar ortaya çıkar. Lensin ışığı düzleme düşürme açısı, fotoğraftaki renkleri ve kontrastı belirler. Işık her mercekten geçişinde bir miktar dağılır, fotodiotların da çok küçük, minicik olduğunu düşünürsek ışığın bir kısmının üzerine düşmesi gereken piksel yerine başka biryere düşmesine neden olabilir veya piksel üzerindeki mikro lensten dolayı yapısı çok fazla değişebilir. Farklı dalgaboylarının mercekten geçerken farklı şekilde kırılmaları sonucu oluşan bu kusura “renkseme kusuru” diyoruz. Film kullanan makinelerle çekim yaparken bu sorun yoktu veya çok çok azdı çünkü filmde aynı nokta üç rengi birden algılayabiliyordu. Bazı firmalarda bu sorunu azaltmak için yeni lensler geliştiriliyor. Bu lensler ışığı daha dik açılarla CCD üzerine düşürerek kaybı minimuma indiriyor. Örneğin Nikon DX model objektiflerde bu kusurları engelleyen ED ve Aspherical lens elementleri bulunuyor. Olympus E system objektifleri de bu tip lens kusurlarını minimumda tutmak üzere tasarlanan yeni nesil objektiflerden.

Çözünürlük ne kadar yüksekse imaj kalitesi de o kadar yüksektir, inanışının yanlışlığı da burada ortaya çıkıyor. Çünkü imaj kalitesi daha çok optik keskinlik ile ilgili bir kriter. Keskinlik ise lens ile doğrudan orantılı. Çünkü objektifin lens kalitesi ne kadar iyi ise fotoğrafın keskinliği o kadar yüksek, optik bozulmalar da o kadar düşük olacaktır. İyi bir lens ile çekilen fotoğrafta orta alanlardan köşelere kadar her yer net olmalıdır.


Nihayet CCD’ye Ulaştık
CCD’miz üzerine öyle veya böyle düşen ışık, fotodiotlar tarafından algılanır, elektrik akımları ADC çiplerinde dijital bilgilere dönüştürülür. CCD’nin kalitesi ve devrelerde kullanılan malzemeler noise oranını etkiler. CCD’de ne kadar kaliteli malzeme kullanılırsa, oluşan görüntü kirliliği de o kadar az olacaktır.

Görüntü kalitesini etkileyen önemli bir faktör de CCD’nin hassaslığıdır. Sonuçta lensten ne kadar temiz bir görüntü geçerse geçsin, duyarlılığı yeterli olmayan bir CCD’den elde edilen imajın kalitesinden söz etmek mümkün değildir.

CCD’den gelen ham veriler dijital fotoğraf makinasının görüntü işleme yazılımına gelir. Fotoğrafı son haline getirmek için bir çok karışık algoritma çalışır. Keskinleştirme, beyaz ayarı gibi işlemler istenilen şekilde gerçekleştirilir. Renkler ortaya çıkar. Ama bu işlemler sırasında bazı bilgiler, algoritmalar içinde yok olur. Buradan yine şu sonucu rahatlıkla çıkarabiliriz: Algoritmalar başarılı ise kayıp az, dolyısıyla görüntü kaliteli olur. Eğer kameranız ham görüntü verisini kaydedebiliyorsa, bilgisayarınızı kullanarak fotoğrafı istediğiniz gibi işleyebilir, bu şekilde diskinize kaydedebilirsiniz. Böylece değerli fotoğraflarınızı kameranın üzerindeki mikroişlemciye teslim etmek zorunda da kalmazsınız. Ancak çoğu zaman RAW kullanmak mümkün olmaz ve imajlarınızı kameranın mikroçipine teslim etmeniz gerekir. Dolayısıyla kameranın içinde gömülü algoritmaların başarılı olması, çıkan sonuçların da başarılı olması demektir. Bu nedenle pek çok firma yazılım işine ciddi şekilde eğilmektedir. Dijital back üreticisi Phase One, başarılı yazılımlarını D-SLR makinelerede uyarlayan firmalara örnek verilebilir.

Kısaca anlattıklarımızı özetlersek...
Fotoğrafın renk kalitesini, CCD ve yazılımın kalitesini belirliyor. Kontrast üzerinde ise yazılım ile lensin etkisi var. Fotoğraftan alınan detayı tüm bileşenler belirliyor. Renk dağılması optik ve CCD kaynaklı olabiliyor. Keskinlik ve distorsiyon büyük oranda lens kalitesine bağlı. Fotoğraftaki noise miktarının az olması CCD ve yazılımın kaliteli olmasına bağlı. Tabi ki fotoğrafın çözünürlüğünü de CCD belirliyor. Kısacası İyi bir dijital fotoğraf makinesinde saydığımız bileşenlerin kalitesi son derece önemli. Aksi taktirde iyi bir sonuç alınması mümkün olmayabilir.